:: دوره 13، شماره 51 و 51 - ( فصلنامه مطالعات تاریخ فرهنگی 1401 ) ::
جلد 13 شماره 51 و 51 صفحات 0-0 برگشت به فهرست نسخه ها
طبقه‌بندی خط در سکه‌های آل بویه، ضرب شیراز
سمیه خزاعی مسک1، مهدی کاظم پور*2، مهدی صحراگرد3، محمد خزایی4
1- دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2- دانشگاه هنر اسلامی تبریز ، M.kazempour@tabriziau.ac.ir
3- دانشکده هنر و معماری، دانشگاه ازاد اسلامی
4- دانشگاه تربیت مدرس
چکیده:   (167 مشاهده)
طبقه­بندی خط در سکه­های آل بویه، ضرب شیراز
سمیه خزاعی­مسک[1]،  مهدی کاظم­پور[2]، مهدی صحراگرد[3]، محمدخزایی[4]
چکیده
سکه­ها از مهم­ترین آثار به دست آمده از دوره آل­بویه (320ـ448 ه.ق) هستند. سکه­ها علاوه بر ارائه اطلاعات تاریخی ـ همانند محل و سال ضرب و نام پادشاه ـ به­ سبب دارا بودن کتیبه، معرّف بخشی از خطوط روزگار خود هستند که با مطالعه­ و دقت­نظر در آنها می­توان به فرم­های نوشتاری آن دوره پی­برد.به علت جایگاه ویژه آل­بویه در شکل­گیری و تحول کتیبه­نگاری در قرون چهارم و پنجم هجری قمری، شناسایی فرم نوشتارسکه­ها این دوره، امری ضروری و مهم و راهگشای شناسایی خطوط این دوره است. شیراز یکی از مهم­ترین شهرهای دوره آل­بویه است که ضرابخانه داشت. هدف این پژوهش بررسی خط در سکه­های ضرب شیراز و طبقه­بندی فرم نوشتار کتیبه­های این سکه­هاست. این پژوهش با روش تحلیلی ـ توصیفی در پی پاسخ به دو پرسش­ است؛ در طبقه­بندی سکه­ها به چه ویژگی­های ساختار بصری حروف می­بایست توجه کرد؟ مهم­ترین ویژگی­های ساختاری سکه­های ضرب شیراز کدامند؟ از نتایج این پژوهش شناسایی چهار طبقه اصلی نوشتار در سکه­ها است. در گروه اول سکه­های آل­بویه حروف کشیده و در گروه دوم حروف همراه با فرم­های تزئینی است که نمونه­های مشابه آن در دیگر ضرابخانه­های آل­بویه نیز مشاهده شد. در گروه سوم، حروف با الف­های کشیده و فشردگی حروف روی خط کرسی همراه است. این گروه را می­توان گروه اختصاصی ضرابخانه شیراز معرفی کرد. گروه چهارم شامل خطوط ثلث و نسخ کهن است.

واژه­های کلیدی: سکه، ضرابخانه شیراز، آل­بویه، طبقه­بندی، خط
 
[1]. دانشجوی دکتری هنرهای اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران، مسئول مکاتبات s.khazaei@tabriziau.ac.ir
[2]. استادیار گروه باستان­شناسی، دانشکده حفاظت آثار فرهنگی (کاربردی)، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران (نویسنده مسئول)  M.kazempour@tabriziau.ac.ir
[3]. استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، ایران m.sahragard@mshdiau.ac.ir
[4]. استاد گروه گرافیک، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران  khazaiem@modares.ac.ir
تاریخ دریافت : 13/1/1401-تاریخ تأیید: 10/3/1401



واژه‌های کلیدی: سکه، ضرابخانه شیراز-آل‌بویه- طبقه‌بندی- خط
متن کامل [PDF 1969 kb]   (60 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/1/13 | پذیرش: 1401/3/10 | انتشار: 1401/3/10


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 13، شماره 51 و 51 - ( فصلنامه مطالعات تاریخ فرهنگی 1401 ) برگشت به فهرست نسخه ها