:: دوره 7، شماره 26 - ( مطالعات تاریخ فرهنگی 1394 ) ::
جلد 7 شماره 26 صفحات 34-7 برگشت به فهرست نسخه ها
دلایل برآمدن و زوال شهرهای مسیر رودخانه کارون در خوزستان قرون4ـ3 هـ.ق
سجاد کاظمی*1، علی بحرانی پور
1- ، Sajad.kazemi1984@yahoo.com
چکیده:   (5961 مشاهده)

خوزستان به‌عنوان یک تمدن رودخانه‌ ـ جلگه‏ا ی در دوره‌ی قبل و بعد از اسلام، همواره دارای شهرهای متعدد و پررونقی بوده که علاوه بر شهرهای شناخته شده‌ چون شوش، شوشتر، اهواز شهرهایی نیز وجود داشته‌اند که امروزه آثار چندانی از آنها باقی نمانده است. از جمله می‏ توان به شهرهای مسیر رودخانه‌ی کارون چون عسکرمُکرم، سوق‏الاربعاء، جُبی و دورق اشاره کرد. در این مقاله بر‏آنیم تا با روش تاریخی و با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با عنایت به رهیافت ماکس وبر در زمینه‌ی دسته‏ بندی ماهیتی و دگرگونی شهرها به بررسی علل برآمدن و افول این شهرها در خوزستان سده‌های سوم و چهارم هجری بپردازیم. فرض ما این است که وجود رودخانه‏ های متعدد، به ویژه رودخانه قابل کشتیرانی کارون و ارتباط آن با آب‏های آزاد همواره عامل و بستری برای شکل‏گیری و رونق تجاری و فرهنگی شهرها در خوزستان بوده است. یافته‏ ها حاکی از آن است که بنیان اکثر شهرهای خوزستان جز عسکرمکرم و سوق‏الاربعاء به پیش از اسلام برمی‏گردد و در سده‌های سوم و چهارم هجری با تولید انواع کالاها و محصولات از رونق تجاری و اقتصادی و به تبع آن رشد فرهنگی بالایی برخوردار بودند؛ اما به مرور زمان در نتیجه عوامل طبیعی چون طغیان و تغییر مسیر رودخانه و نیز علل تاریخی همچون تاثیر قیام زنگیان، ورود قبایل ترک، تغییر خط سیر تجاری و درگیری میان قدرت‏های محلی عرب‏ها، این شهرها حیات و رونق خود را از دست داده‏ اند.

واژه‌های کلیدی: خوزستان، کارون، عسکرمکرم، سوق‏الاربعاء، جبی، دورق.
متن کامل [PDF 606 kb]   (1984 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1395/7/1 | پذیرش: 1395/7/1 | انتشار: 1395/7/1


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 7، شماره 26 - ( مطالعات تاریخ فرهنگی 1394 ) برگشت به فهرست نسخه ها